หมู่นี้ดูท่าทางจะไม่ค่อยมีเวลามาเขียนบทความใหม่ๆให้บล็อกเลย เดือนหน้าหนาวก็อย่างนี้ละครับ คนก็มาเข้าค่ายที่ที่ทำงานเยอะหน่อย แต่พอปีใหม่ก็คงจะว่างยาวแล้วครับ ทำงานมา 5 ปีแล้วนะเนี่ย อยู่กะเด็กๆ ทำค่าย สอนดาราศาสตร์ ไม่ได้เก่งครับมีคนรู้มากกว่าผมเยอะแยะ แต่ก็คิดว่าความตั้งใจที่จะสอนให้ทุกคนเข้าใจเรื่องดาราศาสตร์ คงจะสื่อสารความหมายของดาราศาสตร์ที่น่าสนใจให้กับเด็กๆที่เรียนกับพวกเราได้ครับ

รูปค่ายนิดๆหน่อยๆครับ

ฝนดาวตกที่ผ่านไปอาจจะผิดหวังกันพอสมควรครับ เหมือนบุญมีแต่กรรมบังครับ วันที่ช่วงฝนดาวตกตกมากที่สุด (คืนวันที่ 12 ธ้นวา)ก็ดันกลายเป็นวันพระจันทร์ใกล้โลกซะอีกแนะ
แต่ก็นะ ยังไงๆมันก็เป็นปรากฎการณ์ทางธรรมชาตินี่นะครับ บางทีการรอคอยแล้วผิดหวัง หากเราไม่ไปมุ่งหวังแค่เพียงว่าจะต้องได้เห็นต้องได้ดู การได้แหงนหน้ามองฟ้าบ้างมันก็ทำให้เราสบายใจขึ้นไม่น้อย ทำให้เรารู้สึกว่ามนุษย์นี้หนอช่างเล็กกระจิ๊ดริดเหลือเกินถ้าเที่ยบกับความกว้างของท้องฟ้าครับ
ปีใหม่ถ้าใครไปเที่ยวก็พอมีฝนดาวตกให้ดูนะครับ แต่คงจะตกน้อยเพราะแสงจันทร์กวนอีกตามเคย แต่หากไหนๆไปเที่ยวแล้ว ก็ออกไปมองฟ้า มองดาวบ้างสักหน่อยก็ดีไม่ใช่น้อยใช่ไหมครับ ใครที่หนีจากเมืองได้ ก็อย่าลืมดูดาวบ้างนะครับ คงได้เห็นอะไรบนฟ้าที่ไม่ใช่แสงไฟ ไม่ใช่ควันพิษ แต่เป็นผืนฟ้าประดับดาวที่สวยงาม ถ้าโชคดียังอาจได้เห็นดาวตกด้วยนะครับ เป็นฝนดาวตกชื่อควอแดรนติดส์(Quadrantids)เป็นชื่อฝนดาวตกตามชื่อกลุ่มดาวที่เป็นศูนย์กลางการตกที่เป็นกลุ่มดาวโบราณที่ยกเลิกไปแล้วครับ ก็ไปเที่ยวไหนก็มองฟ้าบ้างนะครับช่วงวันที่ 1-5 ธันวา ถ้าโชคดีก็นาจะได้เห็นบ้างครับ

ใครได้เห็นดาวตกบ้างเอ่ย

จะมีคนเห็นดาวตกบ้างไหมเนี่ย เมือวานผมเองที่เที่ยวชวนชาวบ้านชาวช่องเขาดู กลับไม่ได้อยู่ดูซะเอง พอดีไปธุระมาน่ะครับ

ยังไงๆก็ยังพอมีโชคอยู่บ้างครับที่ยังอุตสาห์ได้เห็นกะเขาด้วย แถมได้เห็นแบบที่เรียกว่าเป็นลูกไฟ Fire Ball เห็นเป็นสีเขียวสวยมากทีเดียว สีของดาวตกจะบอกถึงชนิดของดาวตกได้นะครับ ที่ผมได้เห็นน่าจะเป็นดาวตกที่เป็นโลหะครับ พวกโลหะเวลาเผาใหม้จะเห็นเป็นสีเขียว ครับ

แต่ปีนี้รู้สึกเหมือนจะได้เห็นน้อยสักหน่อย

เหตุผลน่าจะมาจากการที่ปีนี้เกิดขึ้นพร้อมกับช่วงที่พระจันทร์สว่างมากด้วยครับ

ทำให้เรามองไม่เห็นดาวตกดวงเล็กๆเพราะแสงของมันสู้ดวงจันทร์ไม่ได้

ยังไงๆยังพอมีโอกาสได้เห็นอีกสองวันนะครับ

คือคือคืนวันนี้กับคืนวันพรุ่งนี้ (14-15 ธันวาคม)

แต่ก็อาจจะตกจำนวนน้อยลงอีก

แต่ถ้าใครไม่มีธุระอะไร

ก็ลองสละเวลามารอดูสักหน่อยนะครับ

ถ้ามองไม่เห็นดาวตก

อย่างน้อยการได้ออกมามองฟ้ามองดาว

ที่กว้างใหญ่และอยุ่ห่างไกลเราจนเหลือประมาณ

อาจทำให้เราได้รู้สึกว่ามนุษย์เรานี้

ช่างตัวเล็กกระจ้อยร่อยเสียนี่กระไร

เมื่อเทียบกับความกว้างของท้องฟ้าและจักรวาล

และปัญหาที่เราคิดว่าหนักหนาใหญ่โตที่เรามี

มันยิ่งเป็นสิ่งที่เล็กยิ่งกว่าตัวเราเข้าไปอีก

ก็คงจะช่วยให้เรามีกำลังใจต่อสู้ฝ่าฟันมันต่อไปนะครับ

ยังไงก็ขอให้มีเวลาดูความสวยงามของชีวิตของโลกบ้างนะครับ โลกนี้ยังมีอะไรที่สร้างสรรค์และสวยงามอย่างเหลือเชื่อ ที่เราอาจละเลยหลงลืมที่จะมองดูมันอยู่อีกมากมายครับ

ชีวิตน่ะสวยงาม Life is Beautifulนะครับอย่าลืมไปซะล่ะ

ค่ำคืนที่ฝนดาวโปรยปราย (Meteo Shower)

และแล้วก็ถึงคืนวันที่จะเกิดปรากฏการณ์ฝนดาวตกกลุ่มดาวคนคู่ ซึ่งจะตกในอัตราสูงที่สุดในคืนวันนี้ วันที่ 13 ธันวาคม (ดูข้อมูลเรื่องฝนดาวตกได้จากบทความที่เขียนไว้วันที่ 11 ธันวาครับ) เริ่มเห็นได้ตั้งแต่ 3 ทุ่ม หรือ 21.00 น. เป็นต้นไปครับ ยิ่งดึกก็จะยิ่งเห็นมากขึ้นนะครับ แต่ว่าจะได้เห็นได้มากน้อยแค่ไหนก็คงต้องดูสภาพของท้องฟ้าแต่ละที่ที่ดูหละครับ ใครอยู่นอกเมืองหน่อยก็คงจะเห็นได้ชัดเจนกว่าในเมืองแน่ๆเพราะแสงไฟที่จะรบกวนมีน้อยกว่า

แต่สำหรับปีนี้ นอกจากแสงไฟที่เกิดจากมนุษย์เราแล้วยังมีอุปสรรค์ทางธรรมชาติเองอีกอย่างที่อาจทำให้เราเห็นฝนดาวตกได้น้อยลงสักหน่อย ก็คือ แสงของดวงจันทร์ (ที่สว่างมากๆๆ) แต่ก็คาดว่าก็ควรจะได้เห็นกันปริมาณพอสมควรครับ

ยังไงๆ ก็เตรียมขอพรกับดาวตกไว้นะครับ น่าจะขอได้หลายข้อ ใครจะเชื่อเรื่องนี้หรือไม่แล้วก็แต่ครับ แต่ผมเชื่อว่าเวลาเราตั้งใจคิดถึงอะไรมากๆเราก็น่าจะได้สิ่งนั้น อาจไม่ใช่เพราะดาวตก แต่เพราะใจเราอยากให้เป็นอย่างที่เราขอมากกว่าครับ ผมเชื่ออย่างนั้นนะ

ก็ขอให้มีความสุขกับค่ำคืนแห่งแสงจันทร์ และฝนดาวตกที่สวยงามครับ

เอาไว้มีปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์อะไรที่น่าสนใจอีก ผมก็จะพยายามหยิบยกมา แลกเปลี่ยนแบ่งปันความรู้กับเพื่อนๆครับ

พรที่ผมจะขอจากดาวตกก็คงขอให้บ้านเรากลับไปสงบเหมือนเดิมสักทีเถอะคร๊าบบบ

และขอให้ทุกคนมีความสุขและโชคดีนะครับ

ฝนดาวตกคนคู่ (Geminids)

คืนวันที่ 12-13 ธันวาคมนี้ ผมมีปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่น่าสนใจมากเหตการณ์หนึ่งมาแนะนำให้ทุกท่านได้มีโอกาสชมกันนะครับ

นั่นก็คือปรากฏการณ์ที่เรียกว่าฝนดาวตกนั่นเอง

แต่ปรากฏการณ์ฝนดาวตกมันเป็นอย่างไรกัน

ก็ขออนุญาตอธิบายได้ตามความรู้ที่ผมมีดังนี้ครับ
ปรากฏการฝนดาวตก คือ ปรากฏการที่มีการตกของอุกกาบาตหรือที่เราเรียกกันว่า ดาวตก หรือผีพุ่งไต้ ตกจากท้องฟ้ามองเห็นเป็นเส้นแสงสวยงามปรากฏขึ้นเป็นจำนวนมาก คล้ายกับฝนของดวงดาวที่กำลังตกจากท้องฟ้าครับ

แล้วมันเกิดจากอะไรกันล่ะ??
ปรากฏการฝนดาวตกเกิดขึ้นได้จากการที่ดาวหางหรือดาวเคราะห์น้อยได้มีวงโคจรเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ โดยโคจรตัดผ่านวงโคจรของโลกและได้ทิ้งเศษฝุ่น และวัตถุขนาดตามเส้นทางโคจรที่ดาวหางหรือดาวเคราะห์น้อยนั้นผ่านมาครับ
เมื่อโลกได้โคจรผ่านบริเวณที่ดาวหางดังกล่าวได้ผ่านมา แรงดึงดูดของโลกก็จะดึงดูดเศษฝุ่น เศษฝุ่นผงจำนวนมากที่ดาวหางได้ทิ้งไว้เข้าสู่ชั้นบรรยากาศของโลกและเสียดสีกับชั้นบรรยากาศทำให้เกิดความร้อนและเผาเศษวัตถุนั้นจนไหม้หายวับไปภายในเวลาแค่ไม่กี่วินาทีเท่านั้น ทำให้เรามองเห็นเป็นเส้นสว่างสวยงามเป็นจำนวนมาก คล้ายกับสายฝนเราจึงเรียก ปรากฏการนี้ว่า ฝนดาวตก (Meteors Shower) ยังไงล่ะครับ

แล้วฝนดาวตกที่กำลังจะเกิดขึ้นนี่ล่ะเป็นอย่างไร??

ฝนดาวตกที่กำลังจะเกิดขึ้นนี้มีชื่อว่าฝนดาวตกเจมินิดส์ (Geminids Meteors shower) หรือฝนดาวตกคนคู่ จะเกิดขึ้นช่วงประมาณ วันที่ 7-15 ธันวาคม ของทุกปี และจะตกมากที่สุดในคืนวันที่ 12-14 โดยจมีอัตราการตก 50-100 ดวงต่อชั่วโมง จุดศูนย์กลางการตก (Radiant) ใกล้กับดาวคัสเตอร์ (Castor) ในกลุ่มดาวคนคู่ (GEMINI)(หาตำแหน่งดาวคนคู่ได้จากโปรแกรมท้องฟ้าจำลอง Stellarium คลิกเพื่อดาว์นโหลดโปรแกรมฟรีครับ)

ภาพจากhttp://www.windows.ucar.edu/asteroids/images/asteroid_3200_phaethon_orbit_sm.gif
เข้าใจว่า ฝนดาวตกเจมินิดส์เกิดจากแกนกลางของดาวหาง ที่สลายตัวหมดแล้ว กลายเป็นดาวเคราะห์น้อยที่มีชื่อว่า แฟทอน(3200Phaethon) ในปัจจุบัน

สิ่งที่น่าสนใจในฝนดาวตกเจมินิดส์คือจะมีโอกาสให้เราเห็นดาวตกสว่างมากๆ ที่เรียกว่า ลูกไฟ หรือ Fire ball การสังเกตฝนดาวตกนี้ กลุ่มดาวคนคู่จะขึ้นจากขอบฟ้าด้านทิศตะวันออกเฉียงไปทางเหนือเล็กน้อย และในปีนี้จะเริ่มเห็นฝนดาวตกได้ตั้งแต่เวลา 21.00 น.เป็นต้นไป แม้ปีนี้จะมีอุปสรรค์จากการที่เวลาที่เริ่มมีการตกจะมีแสงจันทร์รบกวนค่อนข้างมาก เป็นช่วงที่ดวงจันทร์อยู่ใกล้โลกที่สุดด้วย และเป็นฝนดาวตกที่มีขนาดของลูกไฟไม่ใหญ่มากเท่ากับฝนดาวตกกลุ่มดาวสิงโต หรือลีโอนิดส์ แต่ก็มีอัตราการตกต่อชั่วโมงค่อนข้างสูง ถ้าอยู่ในสถานที่ที่ท้องฟ้ามืดสนิทและไม่มีแสงรบกวนมากเกินไป ก็น่าจะมองเห็นฝนดาวตกกลุ่มนี้ได้ชัดเจนพอสมควร ก็ถือได้ว่าฝนดาวตกกลุ่มดาวคนคู่เป็นฝนดาวตกที่น่าสนใจมากอีกกลุ่มหนึ่งเลยครับ


การสังเกตหรือการชมฝนดาวตกนั้นจริงๆแล้วก็สามารถชมได้หลายครั้งต่อปี ตามที่โลกโคจรผ่านแนวการโคจรของดาวหางซึ่งมีอยู่หลายจุด แต่ในแต่ละปีจะมีจำนวนหรือความถี่ของการตกมากน้อยไม่เท่ากัน รวมทั้งช่วงเวลาของการเกิดปรากฏการณ์ว่าอยู่ในช่วงเวลาไหน เช่นถ้าเกิดฤดูฝนก็จะมองเห็นได้ยากยิ่งขี้น

ปรากฏการฝนดาวตกนั้นจะสามารถสังเกตจากท้องฟ้าได้แทบทุกที่ในประเทศ แต่สำหรับในเมืองใหญ่นั้นก็จะมีโอกาสมองเห็นได้น้อยเนื่องจากมีมลภาวะและฝุ่นผงในอากาศมาก ทั้งยังมีแสงไฟรบกวนอีกด้วย ถ้ามีโอกาสหรือสามรถเดินทางไปเฝ้าชมหรือสังเกตการณ์ในสถานที่ที่ห่างไกลจากเมือง ก็จะทำให้เราสามารถชมปรากฏการฝนดาวตกได้ชัดเจนและสวยงามมากกว่าในเมืองหลายเท่าครับ
ส่วนวิธีการสังเกตฝนดาวตกนั้นก็ คือ ยืนหรือนั่ง(แต่จะให้ที่ดีที่สุดคือควรนอนราบไปเลยครับ) โดยหันหน้าไปทางกลุ่มดาวที่เป็นจุดกำเนิด ในฝนดาวตกกลุ่มดาวคนคู่ให้มองไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือเล็กน้อยในช่วงหัวค่ำ และมองไปบริเวณกลางท้องฟ้าในตอนดึก (กลุ่มดาวที่เป็นศูนย์กลางฝนดาวตกจะขึ้นสูงจากขอบฟ้ามากขึ้นเรื่อยๆครับ) มองท้องฟ้ารอบกลุ่มดาวกว้างๆ เท่านี้ท่านก็จะได้ชมปรากฏการณ์ฝนดาวตกได้อย่างมีความสุขแล้วครับ

การเตรียมการชมปรากฏการณ์ฝนดาวตก
1. เตรียมอุปกรณ์ในการสังเกต ได้แก่
- ไฟฉาย - แผนที่ดาว - เข็มทิศ (ถ้ามี)
- กล้องดูดาว หรือกล้องส่องทางไกล (ถ้ามี)
2. แต่งกายให้รัดกุมและเหมาะสมกับสภาวะ
อากาศ ควรสวมหมวกป้องกันน้ำค้าง
3. เตรียมเสื่อ อุปกรณ์อำนวยความสะดวก อาหารและน้ำดื่มตามความเหมาะสม
4. ไม่ควรไปโดยลำพัง ควรไปดูเป็นหมู่คณะ เด็กควรมีผู้ปกครองดูแล
5. รักษาความสะอาด และรักษาสภาพแวดล้อมของพื้นที่ในบริเวณที่ใช้ชมปรากฏการ

**แหล่งข้อมูล**
โปรแกรมท้องฟ้าจำลอง Stellarium จาก http://www.stellarium.org
สมาคมดาราศาสตร์ไทย http://thaiastro.nectec.or.th
ศูนย์การเรียนรู้วิทยาศาสตร์โลกและอวกาศ http://www.lesaproject.com/